Birinci Basamakta Cinsel Sağlığa Bütüncül Yaklaşım

BİRİNCİ BASAMAKTA

CİNSEL SAĞLIĞA BÜTÜNCÜL YAKLAŞIM

ISBN: 978-625-6169-96-8

16 x 24 cm

450 sayfa

karton kapak

1. Hamur kağıda

Cinsel sağlık; yalnızca üreme işlevleri ya da hastalıkların yokluğu ile sınırlandırılamayacak, bireyin fiziksel, ruhsal ve sosyal iyilik hâlinin ayrılmaz bir parçasını oluşturan çok boyutlu bir sağlık alanıdır. Yaşamın farklı dönemlerinde değişen gereksinimler, bireysel özellikler, toplumsal ve kültürel değerler, kronik hastalıklar, psikososyal etmenler ve kişiler arası ilişkiler cinsel sağlığı doğrudan ya da dolaylı olarak etkileyebilmektedir. Bu yönüyle cinsel sağlığın, bütüncül ve kişi merkezli sağlık hizmetlerinin temel bileşenlerinden biri olduğuna inanıyoruz.

Birinci basamak sağlık hizmetleri; bireyin sağlık sistemiyle ilk temas noktası olması, süreklilik göstermesi ve kişiyi biyolojik, psikolojik ve sosyal çevresi içerisinde değerlendirmesi nedeniyle cinsel sağlığın korunması ve geliştirilmesinde özel bir konuma sahiptir. Koruyucu sağlık hizmetlerinden risk değerlendirmesine, erken tanıdan danışmanlığa, uygun tedaviden gerektiğinde sevk ve multidisipliner iş birliğine kadar uzanan geniş hizmet yelpazesi içerisinde cinsel sağlığın etkin biçimde ele alınmasını, nitelikli bir birinci basamak sağlık hizmetinin vazgeçilmez unsurlarından biri olarak görüyoruz.

Bununla birlikte cinsel sağlık; mahremiyet, toplumsal ve kültürel kabuller, damgalanma kaygısı ve iletişim güçlükleri nedeniyle hem bireyler hem de sağlık profesyonelleri açısından zaman zaman konuşulması güç bir alan olabilmektedir. Bu durum, cinsel sağlığa ilişkin gereksinimlerin yeterince ifade edilememesine ve sağlık hizmeti sunumu sırasında gözden kaçabilmesine yol açabilmektedir. Oysa güvene dayalı bir sağlık çalışanı–hasta ilişkisi içerisinde, mahremiyete ve bireysel farklılıklara saygı gösterilerek gerçekleştirilen uygun bir değerlendirme; birçok sorunun erken dönemde fark edilmesine, önlenmesine ve etkin biçimde yönetilmesine olanak sağlayabilir.

Birinci Basamakta Cinsel Sağlığa Bütüncül Yaklaşım adlı bu eseri hazırlarken temel amacımız, cinsel sağlığı belirli hastalıkların ya da tek bir disiplinin sınırları içerisinde ele almak yerine, birinci basamağın bütüncül yaklaşımı doğrultusunda kapsamlı ve uygulamaya dönük bir kaynak ortaya koymaktı. Bu amaçla cinsel sağlık ve cinsel hakların temel kavramlarından etik, toplumsal ve kültürel boyutlara; anatomi ve fizyolojiden cinsel öykü alma, fizik muayene, laboratuvar ve tanısal yaklaşım, risk değerlendirmesi, tarama ve danışmanlığa kadar uzanan geniş bir konu alanını bir araya getirmeye çalıştık.

Cinsel sağlığın yaşam boyu devam eden ve yaşam dönemlerine göre farklılaşan bir gereksinim olduğu düşüncesinden hareketle; ergenlikten ileri yaşlara, gebelik ve lohusalıktan menopoz ve andropoza kadar farklı dönemlere özgü konulara yer verdik. Bunun yanında cinsel işlev bozuklukları, üreme sağlığı ve aile planlaması, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar, kronik hastalıkların ve ilaçların cinsel sağlık üzerindeki etkileri ile cinsel sağlığın yasal boyutlarını da kitabın kapsamına dâhil ettik. Böylece okuyucuya yalnızca kuramsal bilgi sunan değil, günlük klinik uygulamada karşılaşılabilecek durumların değerlendirilmesinde yol gösterici olabilecek bütüncül bir başvuru kaynağı oluşturmayı hedefledik.

Cinsel sağlık alanında nitelikli sağlık hizmetinin; bilimsel bilgi ve klinik yeterliliğin yanı sıra doğru iletişim kurmayı, önyargılardan uzak bir yaklaşım sergilemeyi, mahremiyeti korumayı, etik ilkelere bağlı kalmayı ve bireyin değerlerine saygı göstermeyi gerektirdiğini düşünüyoruz. Bu nedenle kitabımızın yaklaşımının merkezine yalnızca hastalıkların tanı ve tedavisini değil; bireyin gereksinimlerini fark eden, soru sormasına ve kendisini ifade etmesine alan açan, güvenli bir iletişim ortamı oluşturan ve gerektiğinde farklı disiplinlerle iş birliği kurabilen bir sağlık hizmeti anlayışını yerleştirdik.

Bu eserin önemli özelliklerinden birinin de farklı disiplinlerden ve sağlık hizmetlerinin farklı alanlarından değerli akademisyen ve hekimlerin bilgi ve deneyimlerini ortak bir amaç doğrultusunda bir araya getirmesi olduğunu düşünüyoruz.  Cinsel sağlığın çok boyutlu doğasının ancak disiplinler arası bir bakış açısıyla yeterince anlaşılabileceği düşüncesiyle, her bölümün kendi alanındaki bilimsel bilgi birikimi ve klinik deneyim doğrultusunda hazırlanmasına özen gösterdik.

Bu kitabın başta aile hekimleri ve birinci basamak sağlık çalışanları olmak üzere tıp öğrencileri, uzmanlık öğrencileri, farklı disiplinlerden hekimler ve cinsel sağlık alanında çalışan tüm sağlık profesyonelleri için yararlı bir başvuru kaynağı olmasını diliyoruz. Aynı zamanda eserin, cinsel sağlığın sağlık hizmetlerinin doğal ve ayrılmaz bir parçası olarak ele alınmasına, bu alandaki iletişim engellerinin azaltılmasına ve bireylere sunulan sağlık hizmetlerinin niteliğinin geliştirilmesine katkı sağlamasını ümit ediyoruz.

Kitabımızın ortaya çıkmasında bilimsel birikimlerini, klinik deneyimlerini, zamanlarını ve emeklerini paylaşan tüm bölüm editörlerimize ve yazarlarımıza içtenlikle teşekkür ediyoruz. Farklı kurum ve disiplinlerden çok sayıda meslektaşımızın ortak emeğiyle ortaya çıkan bu eserin, cinsel sağlık alanındaki bilgi birikimine ve birinci basamak uygulamalarına katkı sunmasını temenni ediyoruz.

Bilimsel bilginin insan onuruna saygı, etik duyarlılık ve nitelikli sağlık hizmetiyle buluşmasına katkı sağlaması dileğiyle Birinci Basamakta Cinsel Sağlığa Bütüncül Yaklaşım kitabını okuyucularımızın değerlendirmesine sunmaktan mutluluk duyuyoruz.

Editörler

Prof. Dr. Hüseyin CAN

Uzm. Dr. Erkut COŞKUN

Editör Yardımcıları

Doç. Dr. Asya Banu BABAOĞLU

Uzm. Dr. Ilgın TİMARCI BECERİK